Aanslagen wekken haat en wantrouwen op

Barbaros moskeeZutphen – Sinds de terroristische aanslagen in Parijs vorige week is er flink wat maatschappelijke beroering ontstaan. Demonstraties, arrestaties, publieke verontwaardiging en een roep om hardere maatregelen tegen moslimextremisme. Ook hier in de regio gingen veel mensen de straat op om te protesteren tegen terrorisme of voor de vrije meningsuiting. Moslims worden regelmatig opgeroepen om zich uit te spreken tegen de terroristische wandaden, maar blijken daar ook hier terughoudend in te zijn “want dit heeft niets te maken met ons geloof”.

Uitspreken is ook lastig, vertelt de Zutphense moslim Arjan van Eeden. “Als je iets zegt over de tekeningen word je daar door sommigen op aangekeken en als je iets zegt over het gedachtegoed van de daders misschien weer door anderen.” Niet dat de in 1999 tot het moslimgeloof bekeerde van Eeden daar zelf moeite mee heeft. Hoewel hij de tekeningen in Charlie Hebdo grof en beledigend noemt staat het iedereen vrij om ze te maken en van Eeden kan dan ook geen enkel begrip opbrengen voor de daden van de terroristen. “Ik word er een beetje depressief van. Het enige dat hieruit voorkomt is meer onderlinge haat en wantrouwen, het is een negatieve spiraal.” Van Eeden zegt vooral heel boos te zijn op de daders. “Het is krankzinnig om zomaar twaalf vergaderende mensen te vermoorden. Het doet me afvragen: zijn dat de mensen waar ik bij hoor? Het is zo niet hoe ik zelf met mijn geloof omga. Daarom haat ik die mensen bijna.”

Van Eeden merkt in zijn omgeving wel dat er angst heerst onder moslims voor een verziekt klimaat. “Aasgieren als Wilders springen er meteen bovenop en reacties van mensen op internet zijn vaak ook heel heftig. Moslims worden er bang van, je merkt het nu al. Er zijn al brandbommen naar moskeeën gegooid, er wordt angst gezaaid door alles wat er de laatste tijd gebeurd is.” Zelf merkte hij slechts zelden iets van een negatieve benadering van anderen om zijn moslim-zijn, wellicht ook door zijn Nederlandse naam en uiterlijk. De Turkse vrouw van de Zutphenaar werd op straat al wel eens uitgescholden. “Ik probeer niet mee te gaan in al die negativiteit, je gaat je door alles wat er gebeurd meer concentreren op positieve dingen als je eigen gezin.” De berichtgeving in de media over moslimterrorisme vindt van Eeden soms wel wat eenzijdig. “In Irak en Afghanistan gaan er ook heel veel mensen dood, maar daar is dan weer weinig aandacht voor. Terwijl dat in feite even erg is. Maar het is ook wel weer begrijpelijk, want Parijs is dichterbij en de slachtoffers waren geen Arabieren.”

Tijdens een reis door Indonesië raakte de Zutphenaar, die liever niet herkenbaar op de foto wil, ooit onder de indruk van het moslimgeloof en thuisgekomen kocht hij daarom een Koranvertaling. Na verschillende contacten met mensen van de Barbarosmoskee legde hij in 1999 zijn geloofsgetuigenis af. “De persoonlijke relatie tussen mens en God spreekt me aan, de eenvoud en het directe.” Met de verschillende stromingen en groepen binnen het geloof heeft van Eeden niet altijd veel “ik wil vooral dicht bij mezelf en mijn geloof blijven.” Radicalisering ziet hij eerder als een sociaal-maatschappelijk probleem dan dat het een religieuze oorzaak heeft. “Het zijn vaak jongeren die weinig toekomst hebben, geen opleiding en geen baan. Die zoeken dan een zinvolle invulling van hun leven en grijpen de strijd daarvoor aan.”

Moskeebestuurders houden zich stil

Bij het bestuur van de Zutphense Barbarosmoskee blijkt weinig animo om over de aanslagen in Parijs en de nasleep daarvan te praten. Een woordvoerder wil enkel kwijt “dat het niets met ons geloof te maken heeft, er is niemand die dit goedkeurt.” Wel laat hij nog weten dat de tekeningen in het Franse blad Charlie Hebdo wat hem betreft te ver gingen.

Bestuursvoorzitter Zaim Dagdelen van de Lochemse Selimiye-moskee wil aanvankelijk wel praten. “Er zijn in Lochem helemaal geen problemen tussen moslims en niet-moslims, het gaat hier hartstikke goed”, laat hij alvast weten. “Van spanningen is geen sprake.” Na overleg met de overige bestuursleden trekt echter ook Dagdelen zich terug, omdat het volgens hem nu niet het juiste moment is om in de media naar voren te treden.

De gemeente Zutphen laat via een woordvoerder desgevraagd weten dat er ook daar geen sprake is van verhoogde spanningen tussen bevolkingsgroepen. “De moslimgemeenschap in Zutphen is geïntegreerd in de Zutphense samenleving.” Behoefte aan beveiliging van de Barbarosmoskee of aan andere maatregelen is er dan ook niet, in tegenstelling tot in sommige andere Nederlandse gemeenten. “De contacten met de moskee lopen vooralsnog via de politie. De wijkagent heeft vrijwel dagelijks contact. De lijnen tussen moskee en de politie zijn kort. Dus als er wat aan de hand zou zijn, dan is dat snel bespreekbaar.” Ook laat de woordvoerder weten dat er geen signalen bekend zijn dat er sprake is van verhoging van het risico dat moslimjongeren in Zutphen radicaliseren. Onlangs werd nog bekend dat naburige gemeenten als Deventer, Apeldoorn en Arnhem wel te kampen hebben met jongeren die naar Syrië af willen reizen.