Berkelmilieu is in beweging

Berkelmilieu

Zutphen – Iedereen heeft er bijna dagelijks mee te maken: de  groene en grijze containers, het zwarte kratje, ondergrondse containers, glasbakken, papierbakken, afvalbakken op straat. In de gemeenten Bronckhorst, Brummen, Doesburg, Lochem en Zutphen worden ze allemaal beheerd door één bedrijf: Berkelmilieu.

Vanuit de hoofdvestiging op bedrijventerrein de Revelhorst in Zutphen stuurt Berkelmilieu de inzameling van al het afval uit de regio aan, van gft tot chemisch afval, van glas tot plastic verpakkingen. Dagelijks zwermen de vuilniswagens uit vanuit een grote loods achter het hoofdkantoor om ons van ons huisvuil te verlossen. Een hele klus, want in het werkgebied van Berkelmilieu wonen ruim 150.000 mensen. In 2010 (de meest recente cijfers) boden zij zo’n 460 kilo per persoon aan, wat neerkomt op bijna zeventig miljoen kilo afval in totaal.

Directeur Henk Knip is dan ook trots op zijn personeel: “Onze mensen komen overal en op regelmatige basis, we zijn echt de oren en ogen van de stad. En zelfs met het strenge winterweer dat we de laatste tijd hebben gehad trekken ze er nog steeds op uit, ook in de weekenden en de avonden. Daarvoor moet ik ze echt de complimenten geven, want dat is niet altijd makkelijk.” Dat personeel bestaat in totaal uit zo’n 35 man, ogenschijnlijk niet erg veel voor een organisatie als Berkelmileu. Knip: “Dat klopt, maar we besteden ook veel uit en werken veel samen met andere organisaties als sociale werkvoorziening Delta. Zij halen bijvoorbeeld de bekende zwarte kratjes op. We proberen sowieso veel mensen in dienst te nemen met een afstand tot de arbeidsmarkt.”

Berkelmilieu ontstond in de jaren ’90 uit een samenvoeging van de verschillende gemeentelijke reinigingsdiensten. Knip: “Die reinigingsdiensten waren weer zo’n honderd jaar geleden ontstaan omdat er gezondheidsproblemen bij mensen ontstonden door afval. Tegenwoordig gaat het heel erg over milieuaspecten, maar afvalinzameling is oorspronkelijk ontstaan omdat het een gevaar vormde voor de volksgezondheid.” Maar in de jaren ’90 was het dus gedaan met die gemeentelijke reinigingsdiensten. Knip: “In die tijd werden er veel overheidsdiensten geprivatiseerd. Het leek de betrokken gemeenten toen goed om de afvalverwerking meer bedrijfsmatig aan te pakken en door de samenvoeging ook te profiteren van de voordelen van schaalvergroting. Op die manier kon er efficiënter gewerkt worden, zo was de gedachte. Toch proberen we ondanks die schaalvergroting wel dicht bij de burger te blijven staan en ook goed te kijken naar de sociaaleconomische structuur in de regio. Als er een papierfabriek in de regio zit brengen we het daarheen, in plaats van het bijvoorbeeld naar China te laten verschepen.”

De betrokken gemeenten zijn nog wel steeds aandeelhouder, wat betekent dat Berkelmilieu in feite een semioverheidsorganisatie is. Knip: “Landelijk gezien wordt tachtig procent van het afval door zulke semioverheidsorganisaties ingezameld,  zo’n twintig procent wordt door private partijen gedaan. Een belangrijke taak van ons is ook dat we de betrokken gemeenten adviseren op het gebied van afvalinzameling en het beheer van de openbare ruimte. Zij stellen immers het beleid vast.”

Berkelmilieu mag dan geen privaat bedrijf zijn met een winstdoelstelling, ambities zijn er genoeg. Zo is er net een groot stuk grond gekocht tegenover het huidige pand aan de Loohorst in Zutphen. Op de kale vlakte naast de gevangenis moet in de loop van 2013 een nieuwe locatie verrijzen. Knip: “Het hoofdkantoor en het afvalbrengpunt op de Mars zullen dan verdwijnen en samen worden gebracht op de nieuwe locatie. We zijn het nu nog allemaal aan het ontwikkelen, maar er moet straks een soort grondstoffenrotonde komen waar het afval nog beter kan worden gescheiden dan we nu al doen.”

 

Een afvalloze maatschappij?

Zutphen – Afval bestaat niet, zeggen ze zelf bij afvalverwerker Berkelmilieu in Zutphen. En hoewel dat credo nu misschien nog niet helemaal klopt zou dat in de nabije toekomst wel eens het geval kunnen zijn. Berkelmilieu haalt immers niet alleen het vuil op in de regio, maar streeft ook naar een afvalloze maatschappij in 2030. Een bijzondere doelstelling zou je denken, want maakt het bedrijf zichzelf daarmee niet overbodig? Niets is minder waar, want al het ingezamelde afval zou dan gerecycled moeten worden. Afval is dan geen afval meer, maar een grondstof voor weer een nieuw product.

Directeur Henk Knip: “We proberen burgers ook meer bewust te maken van het belang van recycling en van het voorkomen van verspilling. Daarnaast proberen we ze zelf actiever te betrekken bij afvalinzameling. Zo hebben we vorig jaar in samenwerking met de bewoners een milieustraat gerealiseerd in de Van Drinenstraat in Zutphen. Mensen kijken toch in eerste instantie naar hun eigen leefomgeving en willen er vaak best aan meewerken om die schoon en netjes te houden. We zijn daarom bijvoorbeeld ook de campagne afvalvrij.nl gestart.”

De manier waarop we recyclen maakt volgens Knip ook een hoop uit: “Een verbrandingsoven levert weliswaar energie op, maar dat ben je na één keer weer kwijt. We moeten proberen om daar zo efficiënt mogelijk mee om te gaan.” Ook de inzameling zal anders moeten naarmate er meer wordt hergebruikt. Knip: “Eigenlijk willen we naar een gespiegelde inzameling, waarbij je de niet herbruikbare materialen zelf wegbrengt en het herbruikbare materiaal door ons aan huis wordt ingezameld.”

Internationaal gezien zijn we in Nederland wat achter gaan lopen qua recycling van afval. Knip: “We kunnen nog veel leren van Duitsland, Vlaanderen en de Scandinavische landen. We hebben als Berkelmilieu veel gekeken naar hoe de Vlamingen het doen en hebben daarvan geleerd. Zij zetten bijvoorbeeld structureel veel geld in om de participatie en bewustwording bij burgers te verhogen. Dat zijn we in Nederland niet zo gewend. We gooien er af en toe eens een campagne tegenaan en zien dan wel waar het schip strand.”

Gelukkig zijn we in deze regio een uitzondering volgens Henk Knip: “Landelijk gezien lopen we echt voorop qua recycling. Uit onderzoek blijkt ook dat er bij mensen in deze regio veel bereidwilligheid is om te recyclen. Natuurlijk valt er nog veel winst te boeken, maar er is hier gelukkig echt sprake van een trendbreuk. Ik denk zelfs dat we de doelstelling om al het afval te recyclen al eerder dan 2030 gaan halen. Uiteindelijk gaat het er om dat we in de Westerse wereld moeten leren om niet meer zo veel te verspillen.”