Het aloude veerpontje is in opmars

Veerpontje Bronkhorst

Zutphen – Hollandser krijg je het bijna niet: de aanblik van een veerpontje is voor velen zeer vertrouwd. Groot of klein, met of zonder autovervoer, over een rivier of de zee; we kennen allemaal wel één of meer veerpontverbindingen in ons waterrijke land. Het is zo’n bekend fenomeen dat niemand er echt bij stil staat. Toch zijn er natuurlijk genoeg mensen die dat wel doen, zoals bij de vereniging ‘Vrienden van de voetveren’. Dit jaar bestaat de vereniging dertig jaar en in die tijd is het eigenlijk alleen maar beter gegaan met de veerpont. Bestuurslid Henk Schuurman: “Er was een tijd dat het minder ging met veerverbindingen in Nederland. Men zag het nut er niet altijd meer van, want er moet toch vaak wel geld bij. Daardoor verdwenen soms eeuwenoude verbindingen.” Meta de Visser was iemand die zich daar eind jaren ’70 niet zomaar bij neer wilde leggen. Ze begon de actie ‘Een piek voor een pond’ om de verbinding Slikkerveer – Kinderdijk – Krimpen a/d Lek tot stand te brengen. Dat lukte uiteindelijk doordat de actie landelijke aandacht kreeg en daaruit kwam in 1982 de vereniging ‘Vrienden van de voetveren’ voort. Schuurman: “De laatste decennia zijn er in ons land vooral weer veerverbindingen bij gekomen, er zijn er nu in totaal ongeveer 275. Op onze site is elke veerverbinding te vinden met informatie over openingstijden, het soort veer en wat foto’s. Onze vereniging komt eigenlijk voort uit de milieubeweging, we proberen te bouwen aan een sterkere positie van veerverbindingen en geven daarvoor ook advies aan bijvoorbeeld initiatiefnemers van nieuwe verbindingen en voeren overleg met verschillende overheden.”

Want veerverbindingen horen te blijven bestaan, volgens de vereniging. Alleen al omdat de pontjes een belangrijke recreatieve functie vervullen. “Veerverbindingen zijn eigenlijk meestal niet winstgevend. Toch zien tegenwoordig steeds meer mensen het belang hiervan in, vooral toeristen en fietsers maken er vaak gebruik van. Je ziet dat veerverbindingen dus soms een belangrijke recreatieve functie vervullen, ook voor bijvoorbeeld de horeca. Veerponten zijn plaatsen van ontmoeting. Bovendien ontsluiten ze vaak nieuwe routes die toeristisch aantrekkelijk kunnen zijn.” Die pontjes worden op verschillende manieren geëxploiteerd; soms door overheden, soms door particuliere eigenaren. Schuurman: “Dat heeft een historische oorzaak. In België werden veerverbindingen altijd meer als onderdeel van de openbare weg gezien, waardoor ze ook altijd gratis waren. In Nederland had je een lappendeken van eigenaren van die verbindingen, want vroeger pachtte zo’n eigenaar de verbinding van de landeigenaar. Toen de veren dus minder winstgevend werden verdwenen er ook veel.”

Die ontwikkeling is gelukkig inmiddels omgedraaid; de veerpont is bezig aan een comeback. Schuurman: “Mensen die nieuwe initiatieven willen nemen om veerverbindingen tot stand te brengen nemen vaak contact met ons op. Niet dat wij alle kennis in huis hebben, maar we krijgen als vereniging steeds meer een portaalfunctie. We kunnen altijd doorverwijzen naar botenbouwers en overheden. Bovendien hebben we een subsidiepot waarmee we kunnen bijdragen aan kleine aanpassingen, zoals een bankje of een klok. Onze functie als vereniging breidt zich steeds verder uit, ik zou er als ik wil een halve dagtaak aan kunnen hebben. Er zijn bijvoorbeeld nu ook mensen die bezig zijn met het ontwikkelen van een ‘app’ voor de mobiele telefoon met alle veerverbindingen en onze informatie is nu ook verwerkt in de routeplanner van de fietsersbond.”

Schuurman is zelf een enthousiast veerliefhebber. “Ik ben een langeafstandsfietser en dan heb je regelmatig te maken met veerverbindingen, zo is mijn betrokkenheid ontstaan. De vereniging heeft nu zo’n tweeduizend leden, dat zijn vooral sympathisanten en veerexploitanten zelf. Veel oud-schippers varen bijvoorbeeld ook na hun pensioen op een veerverbinding omdat ze toch het water niet kunnen missen.” Die vereniging bestaat dus inmiddels alweer dertig jaar en met veerverbindingen in Nederland is het in die tijd alleen maar beter gegaan. Bij ‘Vrienden van de voetveren’ zullen ze er voor blijven strijden, want veerpontjes horen thuis in het Nederlandse landschap.

Bronkhorster veer

Zoals in vrijwel heel Nederland zijn er ook in deze regio verschillende veerverbindingen, voornamelijk over de IJssel. Zo is er tussen Gorssel en Wilp een klein motorveerbootje in de vaart voor fietsers en voetgangers. Bij Lochem is er een piepklein kabelveerpontje over de Berkel dat mensen zelf kunnen bedienen. Tussen Brummen en Bronkhorst vaart een waarschijnlijk wat bekender pontje, dat ook voor auto’s toegankelijk is; het Bronkhorster veer. De verbinding is zeven dagen per week en het hele jaar door in gebruik. Vooral bij toeristen is het pontje erg populair.

Het pittoreske kleine stadje Bronkhorst wordt veel door toeristen bezocht. Niet alleen is het het kleinste stadje van Nederland, in feite is Bronkhorst één groot openluchtmuseum met al haar oude panden en straatjes. Westelijk van Bronkhorst doemen de uiterwaarden van de IJssel op. Daar, aan het einde van de toepasselijk genaamde Veerweg, vaart al jarenlang dagelijks een kabelveerpont met motor op en neer naar Brummen. Het pontje vormt de verbinding van het Achterhoekse Bronkhorst met het begin van de Veluwe. Veerponten zijn er in alle soorten en maten; die tussen Bronkhorst en Brummen is weliswaar gemotoriseerd, maar zit toch vast aan een kabel. Veel meer dan een klein stuurmanshokje, parkeerplaatsen voor wat auto’s en enkele bankjes aan de zijkant voor voetgangers en fietsers is er niet. Toch heeft ook dit veer zijn charme, bij velen in de omgeving is de verbinding dan ook wel bekend.

Ook hier lijkt de verbinding vooral een toeristische functie te vervullen, want een erg veelgebruikte doorgaande route is het niet. Enkele auto’s en fietsers kunnen per keer meevaren, de overtocht kost niet veel en duurt ook maar enkele minuten. Toch past het veer mooi in de omgeving, met haar prachtige natuur en het bijzondere en oude stadje Bronkhorst om de hoek. Bij uitstek geschikt voor toeristen dus. Het veer glijd rustig door het kalme water van de IJssel, de overtocht biedt een mooi uitzicht over het water en de uiterwaarden. Verschillende fietsers rusten regelmatig uit op de bankjes aan de Brummense kant, wachtend op de over tocht of genietend van het uitzicht over de IJssel.

Zie voor meer informatie: www.voetveren.nl