Naïeve kunst en een blik op het verleden

Naïeve kunst en een blik op het verleden

Zutphen – In een onopvallend straatje in het oude gedeelte van de Zutphense wijk de Hoven is een bijzonder museum te vinden. Een klein verborgen pareltje kun je wel zeggen, want maar weinigen weten wat voor moois er te vinden is. Een stap op het erf van de oude stadsboerderij van Hovenaar Herman Kip brengt je in één klap in een andere wereld. Een wereld die tot 2006 het exclusieve domein van boer Kip was, een man die niet in de vooruitgang meeging en ongeveer net zo bleef leven als zijn ouders dat in de negentiende en begin twintigste eeuw deden. Tot op het laatst sliep de Hovenaar op stro in een kleine bedstee, had hij geen centrale verwarming, geen aansluiting op de riolering en was hij voor stromend water op een pomp op de deel aangewezen. Nog steeds is alles zoveel mogelijk gelaten zoals boer Kip leefde en dus stap je in het museum een eind terug de tijd in. Het lijkt wel alsof hij zo weer binnen kan lopen: zijn sigaar ligt nog in de asbak en zijn kleren hangen nog aan haken in de stal.

Maar dat is niet het enige bijzondere aan Museum Boer Kip, want de Hovenaar begon na de dood van zijn ouders met wat hij altijd al wilde doen maar nooit durfde: schilderen. En niet zo’n klein beetje ook, want bijna elk voorwerp in de monumentale boerderij lijkt wel onder handen te zijn genomen. Vazen, borden, melkbussen, tafels en kasten: boer Kip beschilderde wat hij wilde en hield zich niet aan conventionele kunstwetten. De kunst die Kip maakte kun je onder de noemer naïef scharen. Aanvankelijk begon hij vooral met stipwerk, maar later schilderde hij ook veel landschappen, Bijbelse taferelen en details uit de door hem zeer geliefde natuur.

Gerrie Willemsen kende de oude boer de laatste jaren van zijn leven redelijk goed en leid tegenwoordig de museumbezoekers rond. “Tijdens zijn leven schilderde Herman vooral voor zichzelf. Hij verkocht nooit iets en wilde aanvankelijk ook niet dat iemand zijn kunst zag. Maar gaandeweg liet hij af en toe mensen uit zijn directe omgeving toe en naarmate de boerderij steeds meer gevuld werd met zijn schilderingen begon hij ook wel te beseffen dat het om iets bijzonders ging.” In oktober 2005 legde Kip dan ook bij de notaris vast dat zijn kunst bewaard moest blijven voor het publiek, enkele maanden later overleed hij. Sindsdien beheren enkele tientallen betrokken vrijwilligers de bijzondere stadsboerderij. In een klein filmzaaltje wordt er een korte film getoond over het leven van Boer Kip aan de hand van verhalen van zijn buren, even verderop kan er wat worden gegeten of gedronken in de ontvangstruimte. Verder is alles onaangeroerd en kunnen bezoekers naar hartenlust ronddwalen in de stallen, op het erf en in het huis van boer Kip. In de zomermaanden is het kleine museumpje in de weekenden geopend, daarbuiten kunnen groepen rondgeleid worden.

Zie voor meer informatie: www.museumboerkip.nl

Kip2

Boer Kip

Herman Kip was een bijzonder mens. Nadat zijn ouders hun boerderij aan de Oude Kanonsdijk moesten verkopen betrok het gezin Kip het pand aan de Oude Touwbaan. Zijn broers vlogen uit, maar Herman bleef zijn hele leven ongetrouwd bij zijn ouders wonen. Gerrie Willemsen: “Als jongen had hij al belangstelling voor tekenen, maar zijn ouders vonden dat maar onzin. Er moest gewerkt worden op het land en dan heb je niets aan schilderen. Pas nadat zijn ouders overleden waren begon Herman langzamerhand steeds meer te schilderen. Je ziet ook dat hij vaak oefent met perspectief en proporties, dat ontwikkelde zich langzamerhand.”

Op die boerderij werd altijd hard gewerkt. De boeren in de Hoven hadden van oudsher geen land direct om de boerderij heen, maar bezaten in de omliggende uiterwaarden en akkers overal kleine stukjes grond. Herman Kip en zijn ouders hadden koeien en verbouwden groente die op de markt verkocht werd. Toen de melk midden jaren zeventig niet meer aan huis werd opgehaald stapte Kip over op schapen, totdat in 2001 mond- en klauwzeer uitbrak.

Willemsen: “Herman was op zijn eigen manier wel sociaal, maar hij maakte niet erg makkelijk contact. En hij deed ook echt alles zoals hij vond dat het moest. De tijden veranderden, maar hij veranderde niet echt mee, vaarde zijn eigen koers. Er kwamen ook steeds meer mensen van buitenaf in de Hoven wonen die hij niet kende, ik denk dat hij zich best wel eens alleen heeft gevoeld.”