Nieuw Nederland: Van Satu Mare naar Zutphen via stedenband

De nieuwste groep migranten in Nederland komt uit Oost-Europa. Met de aanstaande toetreding van Roemenië en Bulgarije tot het Schengen-verdrag zal hun aantal alleen maar toenemen. Wat drijft ze? En wat verwachten ze van hun verblijf in Nederland? Vandaag: Mariana David, Roemenië.

Mariana David - Roemenen in nederlandZUTPHEN – Mariana David is eraan gewend om hard te werken. De Roemeense (48) woont sinds 2008 in het Gelderse Zutphen en werkt elke dag op het land.

Toch is ze blij dat ze een paar jaar geleden naar Nederland is gekomen. In Roemenië woonde David vanaf haar geboorte in de noordwestelijk gelegen provinciestad Satu Mare, vlak bij de grens met Hongarije. Daar werkte ze zesentwintig jaar als naaister bij verschillende bedrijven en bracht ze na een scheiding grotendeels alleen haar twee kinderen Cristina en Sebastian groot. ‘Dat werk vond ik op zich wel leuk om te doen, maar je kreeg weinig salaris en met twee kinderen was het financieel haast niet te doen. Op een gegeven moment werkte ik van ’s ochtends zeven uur tot ’s avonds tien uur en dan moest ik nog lenen om rond te kunnen komen.’

Vroeger, onder het communistische bewind van Nicolae Ceausescu, was het volgens David al niet veel beter in Roemenië. Het eten was op de bon en de winkels waren meestal leeg. ‘Vooral de jaren tachtig waren erg moeilijk. We hadden bijvoorbeeld vaak geen elektriciteit. Er waren ook lange rijen bij de winkels en er werd soms letterlijk gevochten om eten. Ik zeg altijd: onder het communisme hadden we wat geld, maar was er niks te koop. Na het communisme is alles te koop, maar hebben we er geen geld voor. Iets simpels als bananen leerden we pas na de omwenteling kennen, dat soort producten hadden we nooit kunnen kopen.’

Het Roemenië van na het communisme roept bij Mariana David dubbele gevoelens op. De omwenteling bracht in veel opzichten meer vrijheid. ‘De open grenzen zijn het beste wat ons is overkomen sinds Ceausescu. We kunnen nu zien dat er meer is in de wereld en we hebben langzaam geleerd dat je mag zeggen wat je denkt. Dat was nooit zo, want de Securitate (nationale veiligheidsdienst, red.) boezemde de mensen altijd veel angst in.’ Toch deed het nieuwe Roemenië haar uiteindelijk ook besluiten om naar Nederland te vertrekken. ‘Veel van de oude communisten zijn blijven zitten, politici zijn vaak alleen geïnteresseerd in hun eigen belangen. Ondertussen werken de gewone mensen keihard voor een karig salaris.’

Haar vertrek naar Zutphen in 2008 kwam niet uit de lucht vallen. Het Gelderse stadje heeft namelijk een stedenband met Davids voormalige woonplaats Satu Mare, waardoor er veel contact is tussen inwoners van beide gemeenten. Zo leerde David enkele jaren geleden Zutphenaar Sijmen Schouten kennen, waarna er over en weer regelmatig bezoekjes volgden. Toen het de Roemeense financieel steeds slechter verging besloot hij haar in huis op te nemen. David: ‘Ik ben hem daar erg dankbaar voor. Hij heeft me veel geholpen, bijvoorbeeld met de taal en het zoeken naar werk.’ Nederlands leren kostte David wel veel moeite. Het eerste jaar sprak ze vrijwel niets, het tweede jaar alleen wat eenvoudige woorden en zinnen. ‘Ik had op school alleen Frans en Russisch geleerd, om dan later nog een nieuwe taal te moeten leren is erg lastig.’ Inmiddels is ook zoon Sebastian naar Nederland gekomen, dochter Cristina trouwde en woont nog in Satu Mare.

Mariana David vond zelf werk in de landbouw. Afhankelijk van het seizoen werkt ze op verschillende boerderijen in de omgeving van Zutphen, waar ze vooral helpt met de oogst van tulpen en rozenbottels. ‘Ik heb het daar erg naar mijn zin, heb leuke collega’s en goede chefs. In Roemenië heb je altijd een chef die op kantoor zit en niets anders doet dan orders uitdelen, ze staan daar echt boven de gewone werknemers. Hier in Nederland is er veel meer gelijkwaardigheid, dat motiveert enorm.’

Nederland blijft David ondertussen verbazen. ‘Ik heb nog nooit zo veel geleerd als nu. Nederlanders zijn bijvoorbeeld veel vrijer in hun denken, ze zijn niet bang voor anderen. Dat was ik helemaal niet gewend in Roemenië, waar het communisme een groot stempel heeft gedrukt op mijn generatie. Ik hoop ook echt dat onze politici eens iets gaan leren van Nederland en het Westen, want dat zou het land veel verder helpen.’