Traditie en vooruitgang gaan samen bij De Pelikaan

Zutphen – Wie kan dat nu zeggen? “Mijn bedrijf bestaat al bijna tweehonderd jaar.” Het zullen er niet veel zijn. Johan Wassink en Geerte Wassink-Wartena zijn de uitzondering, want koffie- en theeschenkerij De Pelikaan werd al in 1816 opgericht. Na al die jaren floreert het familiebedrijf nog steeds en genieten de koffie- en theesoorten van de Pelikaan zelfs landelijke bekendheid.

In een prachtige omgeving in de Zutphense Pelikaanstraat bezet de Pelikaan inmiddels drie oude panden. Eén met een cadeaushop, één met de oorspronkelijke koffie- en theewinkel en één met de schenkerij, waar klanten rustig een kopje thee of koffie kunnen drinken met bijvoorbeeld een sandwich, scone of hartig hapje. Het echtpaar Wassink zelf woont boven de zaak.

 

De Pelikaan

Bij binnenkomst in de oude koffie- en theewinkel valt meteen de oorspronkelijkheid op: de tijd lijkt er stil gestaan te hebben. Zo moet een winkel er tweehonderd jaar geleden ongeveer uit gezien hebben, het is bijna een openluchtmuseum. De ouderwetse toonbank met grote kassa nemen een prominente plek in, met daarachter de verschillende koffiebonen die in grote houten bakken met veel koper worden bewaard. Johan Wassink: “Ik heb de zaak overgenomen van mijn vader. Hij heeft in het verleden wel getwijfeld of hij niet moest moderniseren. Achteraf zijn we er blij mee dat hij dat niet heeft gedaan, want de oorspronkelijke en authentieke uitstraling die we hebben is nu juist onze kracht. In een tijd met veel high tech en snel gedoe waarderen mensen het als je daar niet in meegaat. We vormen met onze uitstraling een mooie tegenhanger.”

Verderop in de oude winkel staat een ouderwetse koffiebrander die nog steeds dienst doet: Wassink brandt nog dagelijks zelf de vijfentwintig verschillende soorten koffie en maakt ook de thee zelf. “Je kunt nog zo’n authentieke uitstraling hebben, maar uiteindelijk draait het toch gewoon om kwaliteit en die leveren we. Onze koffie- en theesoorten zijn soms al honderden jaren oud en zijn dus beproefde samenstellingen. We hebben bij de thee een paar honderd familiemengsels die in kaartenbakken worden bijgehouden. Dat zijn oude recepten voor thee van vroegere vooraanstaande families.” De thee maken de Wassinks niet in de Pelikaanstraat, maar in een loods op bedrijventerrein de Mars. De machines doe daarvoor nodig zijn pasten qua grootte niet in het pand.

De meeste mensen zullen het zich niet realiseren, maar er wordt bij de Pelikaan niet alleen koffie en thee in de winkel verkocht. Ook de verkoop via internet heeft een enorme vlucht genomen. Wassink: “In feite is dat een voortzetting van wat we altijd al deden, want vroeger werden er al pakketjes via de post verstuurd. Nu met internet is dat alleen maar makkelijker geworden.” De koffie en thee gaan het hele land door, want Wassink schat dat maarliefst vijfennegentig procent aan mensen van buiten Zutphen wordt verkocht. “Jaarlijks verkopen we zo’n 15.000 kilo losse thee en 50.000 kilo koffie. Ongeveer de helft daarvan wordt in de winkel verkocht en de andere helft via internet.”

De Pelikaan heeft door de jaren heen dan ook een landelijke bekendheid verkregen. Verschillende landelijke media gaven al eens aandacht aan de Zutphense onderneming en bij de koffietest van het Algemeen Dagblad werd de Pelikaankoffie verschillende keren verkozen tot lekkerste koffie van Nederland. Geerte Wassink-Wartena: “Er komen hier veel toeristen langs, want er zijn toch maar weinig zaken als de onze overgebleven in Nederland. We passen ook mooi bij de historische uitstraling van de Zutphense binnenstad. Veel mensen die daarop af komen brengen dan ook een bezoek aan ons.”

 

De Pelikaan: een lange geschiedenis

Zutphen – In de loop der jaren breidde het echtpaar Wassink de Pelikaan behoorlijk uit. De schenkerij heeft een moderne inrichting, maar vloekt desondanks totaal niet met de oude uitstraling van de rest van de zaak. Behalve even een bakje koffie drinken kun je er ook een high tea houden, waarbij de klant anderhalf uur kan genieten van verschillende hapjes en theesoorten.  Daarnaast is er inmiddels ook een cadeauwinkel, volgestopt met thee, koffie, snoep, servies en andere cadeauartikelen. Veel mensen halen er een samengesteld cadeaupakket om weg te geven. Johan Wassink: “Maar uiteindelijk zijn de koffie en thee de hoofdzaak, daar richten we ons het meeste op.”

De oude zaak werd in 1816 opgericht door Gerrit Jan Garsen. Tot 1953 bleef de Pelikaan vervolgens in handen van de familie Garsen, maar bij gebrek aan opvolging werd de zaak toen verkocht aan Wassink senior, de vader van de huidige eigenaar. Johan Wassink: “Oorspronkelijk was het een kruidenierszaak, met als specialisatie koffie en thee. In 1904 werd er overgestapt op alleen nog koffie en thee.”

In de jaren zeventig van de vorige eeuw maakte Wassink senior een moeilijke tijd door met de Pelikaan. Johan Wassink: “De supermarkten waren toen heel erg in opmars, mensen gingen steeds minder naar de oude speciaalzaken. Die ontwikkeling zag je in het hele land, in 1950 waren er in Nederland nog rond de vijfhonderd koffiebranderijen, nu nog maar ongeveer vijftien.”

Johan Wassink zelf was er in zijn jeugd nog niet zo zeker van dat hij de zaak van zijn vader over ging nemen, maar zette uiteindelijk toch de stap. Vanaf de jaren tachtig was het inmiddels weer wat beter gaan lopen en in 1989 kwam de koffieschenkerij erbij. De cadeauwinkel werd in 1998 gestart. Het bedrijf heeft nu zelfs een stevige Koninklijke link: in 1991 werd de pelikaan hofleverancier en tijdens het bezoek van de koningin aan Zutphen toonde de Koninklijke familie ook volop belangstelling. Geerte Wassink: “Prins Claus bleef toen heel lang bij ons hangen, we bleven op tv maar in beeld. Hij toonde zich erg geïnteresseerd in wat we doen, vertelde dat hij onze koffiebrander ooit eens in Afrika had gezien.”

Inmiddels gaat het economisch weer wat minder, maar toch blijft de loop er aardig in zitten bij de Pelikaan en zijn er zelfs een kleine twintig personeelsleden in dienst. Ambities heeft Wassink nog wel: “De verkoop via internet wordt steeds belangrijker, we hebben nu zo’n 6500 klanten die soms al jarenlang bij ons bestellen. Dat zou ik best nog uit willen breiden. Maar ik ga geen nieuwe winkel ergens anders openen. De authentieke sfeer die we hier hebben is toch uniek, dat valt niet na te bootsen.”