Uitzicht op niets: een nachtje Polenhotel

Polenhotel

Wateringen – Bedrijventerrein Zwethove in het Zuid-Hollandse Wateringen is een bedrijventerrein zoals er zoveel zijn in Nederland: wat autodealers, kantoren en opslagruimtes. Ingeklemd tussen het door Den Haag overschaduwde Wateringen en het eindeloze glas van de Westlandse kassen. Een gebied waar gewerkt wordt, maar waar sinds enkele jaren tussen de grauwe, sfeerloze gebouwen ook mensen wonen. In een voormalig kantoorpand op het bedrijventerrein worden het hele jaar door tot maximaal 360 Polen ondergebracht door uitzendbureau Groenflex, een grote bemiddelaar tussen land- en tuinbouwbedrijven en de toenemende groep goedkope, hardwerkende Oost-Europeanen. Mede-eigenaar Erik Zantingh van Groenflex liet het vier verdiepingen tellende pand in 2007 ombouwen tot een Polenhotel.

Op de parkeerplaats voor het relatief nieuwe kantoorpand in Wateringen staan voornamelijk auto’s met een Pools kenteken. Voor de ingang hangen een paar Polen rond die wat met elkaar praten of staan te roken. Op een picknicktafel liggen nog wat lege bierflesjes van de vorige avond. Het is middag en de meeste bewoners van het Polenhotel zijn aan het werk in de kassen, op het land, of in een fabriek. Sowieso is het rustig, want in de winter is er minder werk voor de Polen. Straks in het voorjaar zullen alle bedden weer beslapen worden, maar nu is ongeveer de helft bezet. Het gebouw is alleen toegankelijk met een pasje of via de receptie. Erik Zantingh hangt op een bank in de receptieruimte, waar hij doorlopend telefoongesprekken voert met klanten die de Poolse arbeidskrachten nodig hebben. “Echt integreren doen ze niet hoor, die Polen. Ze komen hier toch vooral om geld te verdienen en hadden evengoed naar een ander land kunnen gaan als ze daar werk konden vinden.” Voor Zantingh en zijn zakenpartners is het uitzenden van Polen ‘big business’ geworden. Ze hebben in totaal bijna 2500 bedden voor Oost-Europese arbeidskrachten, waaronder ook twee Polenhotels in Noordwijk. Bij het bedrijf werken alleen al honderd man op kantoor en in 2012 werd er een omzet van ongeveer 95 miljoen euro gehaald.

Aan het einde van de middag druppelen langzamerhand steeds meer Polen naar binnen. Ze komen meestal aan in hun eigen auto of op een huurfiets. De sfeer in het gebouw is rustig. Bijna iedereen vertrekt naar de eigen kamer na een lange dag hard werken. De werkroosters die bij de ingang van het gebouw hangen laten zien dat veel van de Polen van half zeven of zeven uur in de ochtend tot zes uur ’s avonds aan het werk zijn. In de gezamenlijke ruimte op de begane grond hangen enkele Polen rond in kleine groepjes. Het vertrek is ingericht met lange eettafels en enkele zithoeken met banken en tv’s. Op de tv-schermen zijn alleen Poolse zenders te zien, voornamelijk muziekzenders die de laatste hits uit Polen laten zien. Erik Zantingh: “We hadden eerst ook wel Nederlandse zenders, maar daar werd helemaal niet naar gekeken dus die hebben we er toen maar afgehaald.” Een gokkast en pooltafel in een hoek zijn verder de enige vorm van vermaak.

Kamer in het polenhotel

De Nederlandse receptioniste wijst een kamer aan op de derde verdieping. “Het is jammer dat je hier niet in het weekend bent, dan gaan ze helemaal los.” Alles in het Polenhotel straalt soberheid uit; op elke verdieping zijn er lange, kale gangen met goedkope systeemplafonds. Instructies voor de bewoners zijn allemaal in het Pools, maar weinig bewoners spreken Nederlands of zelfs Engels. Aan weerszijden overal deuren naar de karig ingerichte kamers met stapelbedden en een klein badkamertje. De inrichting is minimaal en meer gericht op kostenbesparing dan op het comfort van de Oost-Europese hotelbezoekers. Het uitzicht vanaf de kamers is evenmin vrolijk stemmend; vooral veel grijze bedrijfsgebouwen.

Rond etenstijd melden alle bewoners zich met hun eigen bord en bestek bij de keuken, waar de Poolse kok Tomas vandaag shoarma met patat en sla serveert. De meesten lopen met gevuld bord weer terug naar de kamers. Tomas is een vriendelijke dertiger die al drie en een half jaar in de Wateringse keuken staat en graag laat zien wat zijn dagelijkse werk inhoudt. “Ik ben altijd kok geweest, ook in Polen. Het is mooi werk, maar ik zou wel graag ergens anders aan de slag gaan. Daarom ben ik nu ook Nederlands aan het leren.” Tomas kent bijna iedereen in het hotel, maar woont er zelf niet meer. Samen met zijn vrouw en negen maanden oude dochter kocht hij een huis in het naburige Rijswijk.

Tomas in de keuken

Bij de receptie heeft inmiddels een wisseling van de wacht plaatsgevonden. De 24-jarige Pool RafaŁ werkt er sinds drie maanden elke avond en nacht. Nederlands spreekt hij niet, alleen Pools en Engels. Terwijl hij toch al zes jaar geleden naar Nederland kwam. “Ik heb eerst in Zeeland gewerkt en daarna even in Engeland. Toen ik terugkwam naar Nederland belandde ik hier in Wateringen en werkte ik met groenten en bloemen bij veel verschillende bedrijven.” In de receptieruimte komt af en toe iemand langs om een praatje te maken of een blik Pools bier uit een van de automaten te halen. Behalve het administratieve werk is RafaŁ ’s nachts ook aan het schoonmaken in het gebouw. “Ik vind het leuk werk om te doen, veel beter dan wat ik eerder deed.” In het Polenhotel ontmoette hij zijn huidige vrouw, waarmee hij samen met zijn ouders en broer nu in Rijswijk woont. Veel Polen willen wel integreren, vertelt RafaŁ: “Maar de meesten werken erg hard en op het werk wordt meestal alleen Pools gesproken. Na hun lange werkdagen komen ze terug naar het Polenhotel, waar ook al alleen Pools wordt gesproken. Veel kans op integratie is er dus niet.” Door het intensieve onderlinge contact ontstaan er veel stelletjes in het Polenhotel, volgens RafaŁ. Jongeren hebben het er in het begin dan ook vaak wel naar hun zin en houden van het avontuur, maar zodra ze wat langer blijven of ouder zijn lijkt het leven in het Polenhotel toch vaak behoorlijk uitzichtloos. Afgesloten van de buitenwereld leven de Polen bijna in een parallelle samenleving, die vooral bestaat uit hard werken en verveling.

Rafal receptie

Pawel zit ’s avonds met wat bekenden op de bank in de gezamenlijke ruimte. De 23-jarige Pool heeft een tenger postuur, maar maakt vaak lange dagen bij een Italiaans bedrijf dat in bloemen doet in Aalsmeer. “Mijn werktijden verschillen, als het druk is werk ik ook ’s avonds en in het weekend.” Omdat hij goed Engels spreekt en een betrouwbare kracht is hebben de Italianen hem chef gemaakt van een logistieke afdeling. Anderhalf jaar werkt hij er nu, hoe lang hij in Nederland blijft weet hij nog niet. “Dat ik er al zo lang werk is een uitzondering, de meesten hier worden continu ergens anders heen gestuurd. Binding met de bedrijven waar ze werken hebben de mensen hier dus totaal niet.” Pawel heeft geluk, want hij heeft een piepklein kamertje voor zichzelf en dus wat privacy. Een bed, salontafel en kast vullen bijna de hele ruimte, maar het is beter dan een gedeelde kamer met drie anderen. Zijn spaarzame vrije tijd vult hij vooral met zijn geliefde elektrische gitaar. Trots laat hij het instrument en de versterker zien en zachtjes speelt hij enkele bekende rocknummers. “ Ik had in Polen een kleine opnamestudio, waar ik met mijn band speelde en les gaf aan kinderen.” Maar Pawel verdiende er niet genoeg geld mee om van rond te komen en dus kwam hij naar Nederland. Met zijn werk hier hoopt hij genoeg te kunnen sparen om straks een professionelere studio te laten bouwen, maar of hem dat gaat lukken is nog maar de vraag. “Ze vragen veel te veel huur hier, ook als je kijkt naar hoe weinig je er voor terugkrijgt. Er is niets te doen en het onderhoud is slecht.” Later op de avond verteld Pawel na een paar biertjes over herinneringen uit zijn jeugd in Polen. Hoe hij vakanties doorbracht met vrienden in de prachtige natuur en genoot van het simpele leven daar en van vriendschappen. Een wereld die voor Pawel nu verder weg dan ooit lijkt.

Pawel in het polenhotel

De bewoners van het Polenhotel gaan bijna allemaal op tijd naar bed, want ’s ochtends wacht het werk alweer vroeg. Voor dag en dauw vertrekken ze naar de vele kassen en fabrieken in de regio. De tredmolen draait door en de vele Polen in het Westland draaien mee in het uitzichtloze rad. Pawel, RafaŁ, Tomas en al die anderen leven van de hoop op iets beters, maar hebben in het Polenhotel vooral uitzicht op niets.