Henk van Es – Vol weemoed en dankbaarheid naar het zuiden

Zutphen – Vanuit zijn werkkamer aan de Hobbemakade waar de, voor een predikant onvermijdelijke, boeken hoog zijn opgestapeld blikt Henk van Es terug op zijn periode bij de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) in Zutphen. Na ruim twaalf jaar als predikant aan de gemeente in Zutphen verbonden te zijn geweest vertrekt hij naar Heerlen. Een opmerkelijke stap, omdat van Es met zijn 62 jaar normaal gesproken de pensioengerechtigde leeftijd al aardig begint te naderen.PKN - Henk van Es

Van Es: “Maar ik vind het voor een predikant altijd goed om na enige tijd te verhuizen, zowel voor de gemeente als voor de predikant zelf.” Van Es wil bovendien graag nog tot zijn zevenenzestigste doorgaan als predikant en achtte de kans daarop groter als hij nog bij een nieuwe gemeente aan de slag zou gaan.

En dus reageerde hij toen er een vacature van de PKN-gemeente in Heerlen in het kerkblad stond. “De advertentie sprak me aan, omdat ze in Heerlen duidelijk een eigen visie verwoordden en daar een predikant bij zochten. Maar ik schatte mijn kansen vanwege mijn leeftijd niet al te hoog in.” Toch kwam het goed, want in oktober werd aan de gemeenteleden bekend gemaakt dat van Es zou vertrekken. Waardoor de sinds 1984 actieve predikant nu na Venray, Elst en Zutphen zijn loopbaan in Heerlen gaat afsluiten. Morgenochtend vind de afscheidsdienst plaats in de Walburgiskerk. Een vertrek dat bij hem een dubbel gevoel oproept: “Ik ben wel enigszins weemoedig, omdat we als gezin hier in Zutphen gouden jaren hebben gehad en veel mooie contacten hebben opgedaan, maar aan de andere kant ben ik ook blij en dankbaar voor de kans die ik krijg.”

Als predikant vond hij het vooral belangrijk om recht te doen aan de Bijbelverhalen. “Ik heb altijd geprobeerd om de teksten uit de bijbel weer te laten spreken en ook goed te kijken naar hoe de mensen het hebben beleefd in de tijd dat al die verhalen werden opgeschreven. Alle theologie is contextueel; je moet goed kijken naar hoe verhalen zijn ontstaan om ze te kunnen begrijpen.”

Ook vond van Es het belangrijk om als kerk niet teveel in zichzelf gekeerd te zijn, maar duidelijk naar buiten te treden. ‘Zin in Zutphen’, een initiatief van de PKN en de Rooms-katholieke kerk in Zutphen om op verschillende manieren het gesprek aan te gaan met mensen buiten de kerk, beschouwt hij als een mooi voorbeeld daarvan: “We waren als gemeente erg druk bezig geweest met de restauratie van de Walburgkerk en ook het Samen op Weg-proces (samenvoeging Nederlandse Hervormde Kerk, Gereformeerde Kerken in Nederland en Evangelisch-Lutherse Kerk, red.) zorgde op sommige plekken in Nederland voor veel problemen. We hadden toen in Zutphen heel erg het gevoel dat we nu maar eens meer naar buiten moesten treden met een duidelijke boodschap en er juist meer moesten zijn voor anderen.”

Met die gemeente in Zutphen is van Es de afgelopen jaren erg blij geweest. “Het is een mooie gemeenschap, waarin plaats is voor zowel vrijzinnigheid als wat rechtzinniger geluiden. Ook de samenvoeging van de verschillende kerkstromingen in de nieuwe PKN is bij ons redelijk probleemloos verlopen.” Het ledenbestand liep de afgelopen jaren net als in vrijwel alle andere westerse protestantse kerken wel terug. Toch weigert van Es daar pessimistisch over te doen. “Je moet nooit teveel terugkijken op wat geweest is, anders verander je net als de Bijbelse figuur Lot in een zoutpilaar. Het is vooral belangrijk om duidelijk  te maken waar je voor staat en die prachtige Bijbelverhalen te laten horen, waarin de stem van God doorklinkt. Aan tobben heeft niemand iets.” Van Es geniet dan ook nog steeds van het predikantschap: “Je bent veel betrokken bij belangrijke momenten in iemands leven, zoals geboorte, huwelijk en overlijden. Dat zijn vaak heel intensieve contacten. Ik vind het nog steeds een prachtig vak en hoop in elk geval dat ik in mijn periode dingen heb gezegd en gedaan waar mensen mee verder kunnen.”