Werkloosheid: schaamte, maar ook nieuwe kansen

Werkloosheid: schaamte, maar ook nieuwe kansen

Zutphen – De mensen bij het Plein hebben het druk, veel drukker dan een paar jaar geleden. Het centrum voor werk, inkomen en participatie voor de gemeenten Zutphen en Lochem krijgt steeds meer mensen over de vloer die op zoek zijn naar een baan. Hoewel er volgens sommigen alweer lichte tekenen van economisch herstel te zien zijn blijft de werkloosheid vooralsnog alleen maar stijgen. En dat legt niet alleen druk op de werkzoekenden zelf, maar ook bij het Plein wordt met man en macht geprobeerd werklozen weer aan de slag te krijgen. Creativiteit en zelfredzaamheid zijn daarbij sleutelbegrippen, want de banen liggen niet meer voor het oprapen.

Coach Janny Slagman begeleid al sinds 1996 werklozen. De laatste tijd ziet ze er steeds meer naar het Plein toekomen. “Het aantal werklozen is behoorlijk sterk gestegen. En waar we eerst een meer homogene groep hadden zie je nu mensen uit alle lagen van de bevolking, ook universitair opgeleiden.” Iemand die werkloos raakt komt eerst bij het Plein terecht voor een intakegesprek met Slagman of één van haar collega’s. Het intakegesprek is bedoeld om een eerste beeld te krijgen van iemands situatie en de kansen op werk. Slagman: “Je maakt soms hele heftige situaties mee, mensen schamen zich voor het feit dat ze zonder werk zitten. Soms zie je bijvoorbeeld ook vrouwen met kinderen die na een echtscheiding ineens moeten gaan werken en geen idee hebben wat ze moeten doen en hoe ze het gaan redden. Ik probeer dan voor zover dat mogelijk is te laten zien dat het ook kansen kan bieden, dat mensen weer de regie in eigen hand kunnen nemen.” Tijdens de intake zoekt Slagman uit wat mensen al gedaan hebben om weer aan werk te komen en licht ze hen voor over vacaturesites en het aanvragen van een bijstandsuitkering. Bij dat laatste komt nogal wat kijken qua formulieren. “Bovendien staat er een boete op het verstrekken van onjuiste gegevens, dus we zien het daarom als onze plicht mensen goed voor te lichten en op weg te helpen.”

Na de intake stromen werklozen in het vierwekenprogramma in, dat bij het Plein zelf werd ontwikkeld om mensen weer aan het werk te krijgen. Tijdens dat programma komen de deelnemers vijf dagdelen in kleine groepjes bij elkaar, samen met een werkcoach. Gezamenlijk wordt er bijvoorbeeld gewerkt aan het ontwikkelen van een online portfolio, een soort uitgebreid gepresenteerd CV. Slagman: “Veel mensen willen graag snel weer aan het werk, zo’n portfolio is dan een goede mogelijkheid om jezelf te laten zien.” Een positieve houding is volgens de Zutphense werkcoach essentieel: “Je moet creatief zijn in deze tijd, zien waar de kansen liggen. Doe je niets, dan kun je ook gaan schoffelen. Een klein deel van de werklozen kijkt vooral naar wat er niet kan, zien een baan in Lochem vanwege het vervoer al niet zitten. Maar verreweg de meesten willen graag.”

Werkcoach Désirée Hanssen was mede-ontwikkelaar van het vierwekenprogramma. “Zelfsturing is heel belangrijk tegenwoordig, het wordt niet meer voor je gedaan. Het E-portfolio is daarbij een goed middel, dat sluit goed aan op de veranderende arbeidsmarkt. Het gaat er steeds meer naartoe dat mensen via via banen vinden. Je eigen netwerk wordt belangrijker, helemaal in deze moeilijke economische tijden.” Als onderdeel van het programma ontwikkelde het Plein een online omgeving waar werklozen kunnen inloggen om bijvoorbeeld te werken aan hun presentatie, banen te zoeken en contact te houden met de coaches. Voor sommige mensen zijn die nieuwe manieren van solliciteren erg moeilijk. Daarom hebben de coaches bij het Plein ook instrumenten als een competentiescan en een participatieladder om zo te bepalen wat mensen aan vaardigheden hebben en wat ze in een plan van aanpak kunnen zetten als leerpunten. Hanssen: “Er komen nu ook mensen bij ons die vijfentwintig jaar dezelfde baan hebben gehad en nooit hebben hoeven solliciteren.”

Henk Modderkolk (25) is een echte gamer. Via een stage kwam hij te werken bij een internethandel voor videogames en nadat de eigenaar stopte nam hij de inventaris over. Aanvankelijk liep dat goed en de jonge Apeldoorner besloot daarop een winkel in Zutphen te beginnen. Een grote fout, want het liep totaal niet. Modderkolk: “Ik maakte schulden en op een gegeven moment kwam ik bij het Plein terecht. Daar adviseerden ze me om te stoppen voor ik nog verder in de schulden zou raken.” Tijdens het begeleidende programma werd hem gevraagd wat hij graag zou willen doen en daar kwam het werken met camera’s uit. Op vrijwillige basis maakt Modderkolk nu filmpjes voor een project van het Plein om zo alvast wat ervaring op te doen. Sinds hij stopte met zijn winkel deed hij al 163 sollicitatiebrieven de deur uit. “Aanvankelijk vooral op functies in de detailhandel, maar na verloop van tijd solliciteerde ik overal op, je wil gewoon graag iets doen.” Aangezien jongeren onder de 27 jaar zonder startkwalificaties geen recht hebben op een bijstandsuitkering besloot Modderkolk onlangs om toch weer terug naar school te gaan. Na de zomer gaat hij met de opleiding Media en vormgeving beginnen aan het ROC in Apeldoorn.

Anna draaide de laatste tijd mee in het vierwekenprogramma van het Plein. De Zutphense haalde niet genoeg inkomsten binnen als ZZP’er en is nu al een tijd druk aan het solliciteren. “Ik vind het soms wel moeilijk om hoop te houden, het is heel lastig om al die afwijzingen niet persoonlijk op te nemen. Je gaat je toch afvragen: wat doe ik verkeerd?” Voor de deelname aan het programma was Anna aanvankelijk niet heel gemotiveerd. “Maar er werd echt geluisterd en meegedacht. Ik heb er wel wat geleerd over solliciteren en het dwingt je om zelf stappen te blijven zetten.”

(Op verzoek van de betrokkene is een gefingeerde naam gebruikt)

 

  • De werkloosheid in Gelderland kwam in 2013 uit op 7,6 procent, in 2012 was dat 5,7 procent
  • Het landelijk gemiddelde in 2013 was 8,3 procent
  • In januari steeg het landelijk gemiddelde tot 8,6 procent (678.000 werklozen)
  • Bij aanvang van de crisis in 2008 was er landelijk 3,8 procent van de beroepsbevolking werkloos

Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

 

Aantal mensen met een WW-uitkering in oktober 2013 (meest recente cijfers):

  • Landelijk: 38 per 1000 inwoners
  • Zutphen: 1408 (47 per 1000 inwoners)
  • Lochem: 818 (43 per 1000 inwoners)
  • Brummen: 489 (38 per 1000 inwoners)
  • Voorst: 480 (33 per 1000 inwoners)
  • Bronckhorst: 868 (39 per 1000 inwoners)
  • Berkelland: 1006 (37 per 1000 inwoners)

Bron: UWV